niszczyć jej potęgę na wszystkich punktach. W tym celu Bonaparte przedsięwziął wyprawę do Egiptu. Podbiciem tego kraju, Francya stawałaby blizko angielskich posiadłości w Indyach, a wywierając ogromny wpływ na to jedyne potęgi i bogactwa angielskiego źródło — panią morza Francya powalić mogła. Do wyprawy egipskiej i ja należałem. W bitwach Piramid i Abukir, przy szturmie Akry byłem ranny i awansowany. Powrót szybki do Europy Bonapartego i pozostawienie zwycięzkich wojsk w Egipcie pod wodzą Klebera, zmieniły postać rzeczy. Dawniej zaborcy, straciwszy młodego wodza musieliśmy się bronić. Anglicy czynną dawali Turcyi pomoc. Straciliśmy Egipt po zamordowaniu Klebera od zdradliwego muzułmaństwa, ale wywalczyliśmy sobie, godną chwały dawnej kapitulacyą; bo Anglicy całą armią z bronią w ręku i honorami, przewieźli na ląd francuzki na własnych okrętach. Druga kampania włoska, sławna jak pierwsza, ustaliła na dłużej losy Francyi i Bonapartego, co niedługo osiadł na tronie francuzkim pod imieniem Napoleona I Cesarza Francuzów. Ale w tych czasach zachodzić poczyna moja gwiazda szczęśliwa, wysłany pod generałem Leclerc do Saint-Domingo, miałem już tylko samej doświadczać nędzy. Saint-Domingo, wyspa Indyj zachodnich, posiadłość francuzka, dostarczała wszystkich kolonialnych towarów Francyi, była to spiżarnia jej bogata. Wielkie kolonie uprawiane przez niewolników Murzynów, tak liczbę ich podniosły, że w końcu Murzyni owi stają się potęgą; a mszcząc się okrucieństw dozorców, podżegnięci od ajentów angielskich, podnoszą oręż i rozpoczynają nąjkrwawszą wojnę, nacechowaną wszystkiemi okropnościami dzikiej zemsty Afrykanów. Posiadanie Saint-Domingo zbyt ważnem było dla Francyi, aby je opuścić mogła.